Or see the index

Naklank van de speeldoos
Betrouwbaar als een wintermantel gaat met
de verste herinneringen lijfgeur mee als ouwe
bondgenoot. Hoe moeders in de buurt eigenlijk
nog maar meisjes waren met de ogen van nu.
Ze heupwiegden of ze geen zuigeling droegen.
Van schorten wilden ze evenwel niet meer weten.
Bert Bevers
Naklank van de speeldoos
Bert Bevers is dichter en schrijver. Hij woont en werkt in Antwerpen (Be)
•fleursdumal.nl magazine
More in: Archive A-B, Archive A-B, Bevers, Bert

Kraton
Het was al gaande, blauw bescheen de maan
de gekalkte muren om het ooit ongenaakbare hof.
Hoek na hoek naderde de karos de dromers
in de vervallen paviljoens, onder netten.
Niets restte de zonen en hun zonen
dan slecht begrepen verhalen over honger
en hoon, collaboratie en heroïsche strijd,
toen de troon wankelde in een groter plan.
Tussen hoop en vrees zagen de dochters
en hun dochters kandidaten op erven opdagen
waar eeuwen gefluister van intriges op was afgezet
en zij een voor een gesteven werden geofferd.
Alleen de sleutelhouder raadde het geratel:
voorwaarden in overdreven eerbetoon
van de koopman met de gouden tanden.
Geen keuze ontsteeg het bezegeld lot.
Albert Hagenaars
Kraton
Uit: Javaanse Suite
Albert Hagenaars: Javaanse Suite III (Slot)
De bundel Ramkoers – Gedichten 1979-2026 waar
Javaanse Suite deel van uitmaakt, is onlangs verschenen.
In de loop van tientallen jaren heeft Albert Hagenaars Java tot in de uithoeken
verkend en er veel regels aan gewijd. Het merendeel heeft het echter niet tot
gedicht geschopt. Hagenaars probeerde de geschiedenis en het wezen van de
betreffende plaatsen samen te laten vallen met de eigen ervaringen tijdens het
bezoek. Dat viel niet mee want anders dan de machtige landschappen, de kratons
en tempels hebben de meeste steden op dit belangrijkste eiland van Indonesië
geen smoel. Dat is een gevolg van onder andere afbraak van erfgoed, als dat er
tenminste al is, en het optrekken van saaie nieuwbouw. Er is wel een
voorzichtige kentering zichtbaar.
Albert Hagenaars is op de eerste plaats dichter maar hij was ook
jarenlang poëzierecensent voor De Haagsche Courant en NBD Biblion. Hij
publiceerde in bladen als Brabant Cultureel, De Tweede Ronde, Maatstaf en Raster
en in tal van bloemlezingen. Enkele van zijn bundels verschenen in een andere
taal (Engels, Indonesisch en Roemeens). Ook werd poëzie van zijn hand op muziek
gezet, tot dusver door componisten Wim van den Boom, Dirk Stromberg en Jan
Walraven.
Albert Hagenaers heeft een fascinatie voor niet-westerse culturen en verblijft
beurtelings in Nederland en Indonesië.
Als vertaler werkte hij, samen met zijn vrouw Siti Wahyuningsih, voor onder
meer The Maastricht International Poetry Nights, Read my world (Amsterdam) en
Poetry International (Rotterdam) en met John Irons voor Poetic Synapses.
(meer info: www.alberthagenaars.nl)
Albert Hagenaars,
Ramkoers. Gedichten 1979-2026
September 2026
ISBN: 9798185284957
Aantal pagina’s: 450
Uitg. Amazon
Prijs € 25,00
•fleursdumal.nl magazine
More in: #Editors Choice Archiv, - Book Lovers, - Book News, - Bookstores, Albert Hagenaars, Archive G-H, Archive G-H, Hagenaars, Albert

Surakarta
Rijstkorrels in een boerenvuist.
Dessa’s samenklonterend van vruchtbaarheid
tot een hofstad van broeiende intriges.
Zo ontkiemde Kartasura in machtig Mataram.
Beraamd door VOC en regenten viel het rijk uit-
een. Beide buursteden verzonken in naijver
om de zuiverste klank, het heldhaftigste spel,
de willigste wending van lenige lendenen.
Ervaren vingers brachten met was de strijd
van hertogen, schoonzonen en demonen,
de cirkelgang van kiem tot oogst tot kiem terug
tot broeiende patronen voor op elke huid.
In deze erfenis van kratongoud, schroeibruine
batiks en vergoten communistisch bloed
gloeit de ziel van Solo tot lang na ons na.
Albert Hagenaars
Surakarta
Uit: Javaanse Suite
Surabaya
Lippenzoete naam, riviermonding krioelend
van gevaar, muterend tot mythe van ontstaan:
de krokodil overwon de witte haai.
Vissers, boeren en horigen vormden de vuist
van Majapahit die de Mongolen plette
en die die ene laatste meidag in ieders ziel sloeg.
Sunan Ampel verjoeg alle volgers van bijgeloof,
zijn drukbezochte graf in de Arabische buurt
zindert na eeuwen onverminderd als een batterij.
En hier ook, na misverstand na misverstand,
verloor brigadier Aubertin Mallaby, brandend
in zijn Cadillac bij de Rode Brug, zijn enige vin.
Prauwen werden containerschepen,
paalhutten wolkenkrabbers; wat blijft is de walm
van vis, het askleurige water van de Mas,
en het besef van niet aflatende strijd om eer.
Albert Hagenaars
Surabaya
Uit: Javaanse Suite
Albert Hagenaars: Javaanse Suite II
De bundel Ramkoers – Gedichten 1979-2026 waar
Javaanse Suite deel van uitmaakt, verschijnt dit najaar.
•fleursdumal.nl magazine
More in: - Book News, - Bookstores, Albert Hagenaars, Archive G-H, Archive G-H, Hagenaars, Albert

Het licht van het inzicht
De elegante cadans van het geheugen danst
met in geen maten te meten bekoring. Als
stofjes in de zon dwarrelen fragmentjes
jeugd door het licht van het inzicht, door
de lessen in het ontleden van genegenheid.
Voor de minzame reus die vroeger wordt.
Bert Bevers
Het licht van het inzicht
•fleursdumal.nl magazine
More in: Archive A-B, Archive A-B, Bevers, Bert

Banten
Als stapelplaats van zwarte peper
het brandpunt van machtige handelsstromen,
onontwarbare rivaliteit. En strijd.
Te diep was de eerste Hollandsche stap, gezet
door opperkoopman Cornelis de Houtman,
nog even in het bezit van zijn hoofd.
In de slagschaduw van Batavia
en later Merak verdween de welvaart,
veegde historie de horizon leeg.
De haven verwerd tot een slijkerige kreek
met hier en daar een rottende prauw
en kasteel Speelwijck binnen verzakte
en verstuivende muren tot een trapveld
waar een geit nog aan kale struiken knaagt.
Albert Hagenaars
Banten
Uit: Javaanse Suite
Bandung
Zoals dat gaat; verwarrende beelden,
misverstanden en leugens stijgen op
uit ontstaansverhalen van ook deze stad.
De Groote Dwangweg uit Batavia verhief
de al hooggelegen nederzetting
met kantoren, hotels en blanke paleizen.
Zingend en gongbonzend brachten priesters
de heilige kronieken van Krapyak over
naar de grond rond de heilige bronnen.
Haast hoofdstad geworden, liet dit trotse
Parijs van Java zich niet kennen,
In Savoy Homann en sociëteit Concordia
“verboden voor honden en inlanders”
schitterde de beau monde op recepties
en feesten onder te grote kroonluchters.
Geruchten werden echter waar, sieraden
en baljurken raakten verpand, dames en heren
verdwenen in internering, en vaak voorgoed.
In dezelfde zaal van nu het Vrijheidsgebouw
ontsloot Conferentie Asian-Afrika de stad
op een wereld met soortgelijke belangen, hoop.
Kampongs groeiden door, beerputten dicht.
Als toen: schandalen doorstaan elke zuivering.
Albert Hagenaars
Bandung
Uit: Javaanse Suite
Albert Hagenaars: Javaanse Suite I
De bundel Ramkoers – Gedichten 1979-2026 waar
Javaanse Suite deel van uitmaakt verschijnt dit najaar.
•fleursdumal.nl magazine
More in: - Book News, Albert Hagenaars, Archive G-H, Archive G-H, Hagenaars, Albert

Aanwijzingen
Bij de ondertitels van de film Crimson Peak van Guillermo del Toro
I
Mijn wil is minstens zo sterk als de uwe.
Misschien zien we, wederkerig, dingen
pas als de tijd daar is.
We woonden op zolder.
Moeder speelde soms piano.
We hoorden haar door de vloer.
Dan wisten we dat ze weer in het land was.
Mettertijd zal alles goed komen.
II
De mannen vertrekken vanavond.
Het gaat binnenkort dus sneeuwen.
Je held heeft iets duisters. Overleeft hij het?
Dat hangt van hem af.
Hoe bedoel je?
Personages praten met je. Ze veranderen en maken keuzes.
Keuzes.
Hoe ze zullen worden.
Ik wreef olie op haar littekens.
Toen de storm wilde gaan liggen.
Vastbesloten vlechtend, vervuld van zweet en spijt.
Dat geesten bestaan weet ik zeker.
Bert Bevers
Aanwijzingen
Bert Bevers is dichter en schrijver. Hij woont en werkt in Antwerpen (Be)
•fleursdumal.nl magazine
More in: Archive A-B, Archive A-B, AUDIO, CINEMA, RADIO & TV, Bevers, Bert
In memoriam Lieke Marsman (1990-2026)
Op 3 juni 2026 is dichter, filosoof en romancier Lieke Marsman op 35-jarige leeftijd overleden. Zij leed aan een zeldzame vorm van kanker.
Lieke Marsman (’s-Hertogenbosch 1990 – Parijs 2026) debuteerde in 2010 met de dichtbundel ‘Wat ik mijzelf graag voorhoud.’ Daarvoor won ze meteen de C. Buddingh’-prijs, de Lucy B. en C.W. van der Hoogtprijs en de Liegend Konijn Debuutprijs. Drie jaar later verscheen ‘De eerste letter’.
In 2017 publiceerde Lieke Marsman haar roman ‘Het tegenovergestelde van een mens’, door NRC uitgeroepen als een van de beste boeken van deze eeuw. Hierin vervlecht ze proza met poëzie en essayistiek om een groot en actueel thema van deze tijd te kunnen belichten: klimaatverandering. In 2017 verscheen eveneens ‘Man met hoed’, een bundel verzamelde gedichten, waarin ook vertalingen van haar hand zijn opgenomen. In ‘De volgende scan duurt vijf minuten’ (2018) onderzoekt Lieke Marsman in tien gedichten en een essay hoe een ziek lichaam zich verhoudt tot een zieke wereld. Het is een vurig pleidooi dat oproept om je heen te kijken en je maatschappelijke verantwoordelijkheid te nemen in een gepolariseerde samenleving.
Op de dag van haar benoeming tot Dichter des Vaderlands verscheen ‘In mijn mand’ (2021), waarin Lieke Marsman de grootste thema’s behandelt die het menselijke bestaan kenmerken: de waarde van het leven en de plek die de dood daarin inneemt. Marsman bekleedde de positie van Dichter des Vaderlands tot 2023. Begin 2023 verscheen haar bundel ‘Ter gelegenheid van poëzie’, een ode aan de poëzie en het belang van het nauwkeurig gebruiken van de taal, gericht en oprecht. In het publieke debat bracht ze dit in de praktijk. Als essayist in de krant en kernachtig op sociale media was Lieke Marsman een zeer maatschappelijk betrokken commentator. Met humor en scherpte wist ze altijd tot de kern van complexe vraagstukken door te dringen.
In 2025 werd ‘Op een andere planeet kunnen ze me redden’ gepubliceerd. Dit boek is een filosofische trip tot in de diepten van de menselijke geest, afgewisseld met dagboekfragmenten die beschrijven hoe de dood Marsman op de hielen zit. Ook werd haar de Constantijn Huygens-prijs toegekend voor haar gehele oeuvre.
Op 9 juni 2026 verscheen Marsmans laatste boek, ‘De dichter en de duivel.’
Een dichter koopt een huis en komt tot de ontdekking dat haar berging toegang biedt tot een ondergrondse wereld waar mensen in ruil voor kleine stukjes ziel hun zonden afkopen. Terwijl ze steeds verder afdaalt, ontmoet ze influencers, politici, opiniemakers en columnisten. Gelukkig is er zo nu en dan een dichter die soelaas biedt, maar uiteindelijk mondt de reis uit in het onvermijdelijke: ze komt oog in oog met de duivel te staan.
Lieke Marsman
De Dichter en De Duivel
Hardcover
Nederlands
9 juni 2026
120 pagina’s
Uitgeverij Pluim
EAN 9789493525146
€ 24,99
Is het mijn sterfdag?
De lucht is stil, als lucht
op een kalender
Is het mijn sterfdag?
Vergeet klokken die luiden
De lucht is stil, als lucht
Is het mijn sterfdag?
Vergeet engelen en psalmen
Ik wil het vanille van een oud boek
Ik wil een koud flesje bier
en ik wil jou, nog één keer
Vergeet de vogels die zingen
Ik wil mijn hond horen drinken
Uit: ’In mijn mand’ (Uitgeverij Pluim, 2021)

• Foto: Wikipedia/Coen Peppelenbos 2014
• fleursdumal.nl magazine
More in: (Terminal) diseases, - Archive Tombeau de la jeunesse, - Book News, - Bookstores, Archive M-N, Archive M-N, In Memoriam, Lieke Marsman, Marsman, Lieke

logen
Pro
Eenzame nacht waarin zuigelingen huilen
en ezelsveulens balken. De wind bijt in ’t bot.
Een wind als deze is gevuld met stemmen.
’t Is het gehuil van voorouders. Ze ratelen
hun verhalen, al hun stemmen gebundeld
in een grote stem. Maar één stem is anders.
Eén stem is aan het fluisteren. Wijkt af. Is
aan het spioneren vanuit het duister. Beslist.
Mono
‘Dit strand was vroeger van kannibalen.
De sterken schrokten de zwakken op.
Maar de tanden spuugden ze uit.
Zoals u of ik een kersenpit zou uitspuwen.’
Dia
‘Uw versie van de waarheid is het enige wat telt.’
‘De waarheid is enkelvoud.
Versies daarvan zijn onwaarheden.’
Epi
Laat je hart gidsen. Gebeden snakken naar
je ziel. Spijker dat vast in je herinnering.
Je kunt kiezen: je kunt blijven of meegaan.
Kennis is een spiegel. Hij bespringt en
vervloekt je dromen. Je moet doen wat het
ook is dat je niet mag nalaten te doen. Als
je valt zal ik je vangen maar de doden blijven
nooit dood. Ze houden nimmer op met ratelen.
(Bij de ondertitels van de film Cloud Atlas van Tom Tykwer)
Bert Bevers
logen
(Bij de ondertitels van de film Cloud Atlas van Tom Tykwer)
Bert Bevers is dichter en schrijver. Hij woont en werkt in Antwerpen (Be)
•fleursdumal.nl magazine
More in: Archive A-B, Archive A-B, Bevers, Bert

Dit jaar staat het festival in het teken van Word on the street: de poëzie van het dagelijks leven. En er zijn veel, héél veel mooie programma’s om naar uit te kijken: van de poëzie van Spinvis, de geschiedenis van poesiealbums, een heuse Poetry Barbershop en Nailsalon, tot ecopoetics en straatactivisme. En natuurlijk horen, lezen en vieren we het werk van aanstormende en gevestigde dichters van over de hele wereld!
Met onder andere: Arlo Parks (GBR) / Spinvis (Erik de Jong) (NLD) / Dominique De Groen (BEL) / Aracelis Girmay (USA) / Nisrine Mbarki Ben Ayad (NLD) / Zoë McWhinney (GBR) / Radmila Petrović (SRB) / Marjolijn van Heemstra (NLD)
Meer informatie op website: https://www.poetry.nl/festival/
56e POETRY INTERNATIONAL FESTIVAL ROTTERDAM
• fleursdumal.nl magazine
More in: #Editors Choice Archiv, #Modern Poetry Archive, - Book Lovers, - Book News, Art & Literature News, Literary Events, Ouwens, Kreek Daey, Poetry International, STREET POETRY, TRANSLATION ARCHIVE

luister
ik ben de profeet
van de herfst
het blad dat niet wil vallen
de twijfelende sneeuw
ik neem toe
toe tot in het duister
Messias van de winter
en loop over water
verlies in godsnaam je heldenmoed
Bert Bevers
luister
(Uit: De stilte voor de winter, Uitgeverij WEL, Bergen op Zoom, 1973)
Bert Bevers is dichter en schrijver. Hij woont en werkt in Antwerpen (Be)
•fleursdumal.nl magazine
More in: 4SEASONS#Autumn, 4SEASONS#Winter, Archive A-B, Archive A-B, Bevers, Bert

Tij noch tijd
Een dikke muur van zand met gras erover.
Meer stelt een dijk niet voor als er geen
wispelturig water valt te weren. Dat weten ze
hier best, maar ook dat je moet willen
leren heersen over wat je in de hand niet
hebt zoals daar storm en vloed en springtij
zijn. Want schijn heeft deze streken ooit te
hard bedrogen. Van verleden valt geen
mededogen te verwachten. Het staat vast.
Maar de rivier blijft in beweging. Ziet, daar
vliedt zij. Vastberaden in haar element alsof
ze op een missie is. Tij noch tijd staat stil.
Bert Bevers
Tij noch tijd
(Onthuld op woonzorgcentrum De Nieuwe Vliedberg in Rilland NL, november 2024)
Bert Bevers is dichter en schrijver
Hij woont en werkt in Antwerpen (Be)
•fleursdumal.nl magazine
More in: Archive A-B, Archive A-B, Bevers, Bert, STREET POETRY

Huiswaarts
Bij Twin Peaks – The Return van David Lynch
Luister naar de geluiden. Het kan nu niet meer
allemaal hardop gezegd worden. Iemand is hier.
Ik heb het gevoel dat ik mezelf ken, maar soms
buigen mijn armen zomaar naar achteren.
Is dit de toekomst, of het verleden?
–
Dit is het water. En dit is de put. Drink goed
en daal af. Het paard is het oogwit en donker
vanbinnen. Dit is het water. En dit is de put.
Drink goed en daal af. Het paard is het oogwit
en donker vanbinnen. Dit is het water. En
–
Er zullen een paar dingen veranderen, want
vroeger en later weet je. Herinner je je alles nog?
Ja. We leven in een droom. ‘Vergezel mij!’
roept iemand, maar misschien is er niemand.
Waar gaan we naartoe? We gaan naar huis.
Bert Bevers
Huiswaarts
Verschenen op Versindaba, Stellenbosch, februari 2018
Bert Bevers is dichter en schrijver
Hij woont en werkt in Antwerpen (Be)
•fleursdumal.nl magazine
More in: Archive A-B, Archive A-B, Bevers, Bert, David Lynch
Thank you for reading Fleurs du Mal - magazine for art & literature